Hóa đơn GTGT là gì? Thuế suất 2026 và phân biệt với hóa đơn bán hàng

Năm 2026 có bốn mức thuế suất thuế giá trị gia tăng đang cùng áp dụng, trong đó mức 8% chỉ có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2026.

Bài viết giải thích hóa đơn GTGT là gì, các mức thuế suất hiện hành, và cách phân biệt với hóa đơn bán hàng.

Văn bản đang điều chỉnh

Content	Văn bản
Thuế giá trị gia tăng	Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025, được sửa đổi bổ sung bởi Luật 149/2025/QH15
Hướng dẫn thi hành	Nghị định 181/2025/NĐ-CP, Nghị định 359/2025/NĐ-CP, Thông tư 69/2025/TT-BTC
Chính sách giảm thuế 2%	Nghị định 174/2025/NĐ-CP, áp dụng từ 01/7/2025 đến 31/12/2026
Hóa đơn, chứng từ điện tử	Nghị định 254/2026/NĐ-CP and Thông tư 91/2026/TT-BTC, hiệu lực 01/7/2026

Doanh nghiệp cần đối chiếu bản hợp nhất của Luật Thuế GTGT sau sửa đổi tại Luật 149/2025 khi tra cứu điều khoản cụ thể.

Hóa đơn GTGT là gì?

Hóa đơn giá trị gia tăng, thường gọi tắt là hóa đơn GTGT, là loại hóa đơn dành cho tổ chức, cá nhân khai thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ.

Hóa đơn này thể hiện tách riêng giá bán chưa thuế, thuế suất, tiền thuế giá trị gia tăng và tổng tiền thanh toán. Đây là điểm khác cốt lõi so với hóa đơn bán hàng.

Vì sao phải tách thuế: vì bên mua sử dụng phần tiền thuế ghi trên hóa đơn để khấu trừ thuế đầu vào. Không tách thì không khấu trừ được.

Bốn mức thuế suất năm 2026

Thuế suất	Áp dụng cho
0%	Hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu và một số trường hợp theo quy định
5%	Nhóm hàng hóa, dịch vụ thiết yếu theo danh mục quy định
8%	Mức giảm tạm thời, áp dụng với nhóm hàng hóa dịch vụ thuộc diện được giảm 2%
10%	Mức thông thường, áp dụng cho các trường hợp còn lại

Về mức 8%

Đây là điểm cần nói rõ vì hay gây nhầm.

Mức 8% không phải một thuế suất độc lập. Đây là kết quả của chính sách giảm 2 điểm phần trăm đối với nhóm hàng hóa, dịch vụ đang chịu thuế suất 10%.

Content	Chi tiết
Căn cứ	Nghị định 174/2025/NĐ-CP về chính sách giảm thuế giá trị gia tăng
Thời gian áp dụng	Từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026
Phạm vi	Nhóm hàng hóa, dịch vụ theo quy định, không áp dụng cho toàn bộ

Hai việc doanh nghiệp cần làm:

Xác định chính xác hàng hóa, dịch vụ của mình có thuộc diện được giảm hay không. Một số nhóm bị loại trừ khỏi chính sách giảm, và áp sai thuế suất dẫn đến phải điều chỉnh hóa đơn sau này.

Theo dõi mốc 31/12/2026. Sau thời điểm này, nếu không có văn bản gia hạn thì các mặt hàng đang áp 8% quay lại mức 10%. Cần chuẩn bị cập nhật hệ thống và bảng giá trước mốc đó.

Thời điểm lập hóa đơn

Nguyên tắc chung: lập tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

Trường hợp	Thời điểm lập
Bán hàng hóa	Thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng
Cung cấp dịch vụ	Thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ
Cung cấp dịch vụ có thu tiền trước	Thời điểm thu tiền, trừ một số trường hợp theo quy định
Giao hàng nhiều lần	Mỗi lần giao hàng lập hóa đơn cho khối lượng tương ứng
Một số ngành có đối soát dữ liệu	Được lập sau khi đối soát theo quy định

Nghị định 254/2026 có mở rộng danh mục dịch vụ được lập hóa đơn sau khi đối soát dữ liệu, và làm rõ trường hợp nhận tiền đặt cọc dịch vụ không phải lập hóa đơn ngay. Chi tiết ở bài các trường hợp không phải xuất hóa đơn.

Lỗi phổ biến: chờ thu tiền mới lập hóa đơn. Điều này dẫn đến ghi nhận doanh thu sai kỳ và có thể bị xử phạt về thời điểm lập hóa đơn.

Phân biệt hóa đơn GTGT và hóa đơn bán hàng

Tiêu chí	Hóa đơn GTGT	Hóa đơn bán hàng
Đối tượng sử dụng	Khai thuế theo phương pháp khấu trừ	Khai thuế theo phương pháp trực tiếp
Cách thể hiện thuế	Tách riêng giá chưa thuế, thuế suất, tiền thuế	Ghi tổng giá thanh toán, không tách thuế
Bên mua có khấu trừ được không	Có, nếu đủ điều kiện	Không
Thường dùng bởi	Doanh nghiệp có quy mô từ vừa trở lên	Hộ kinh doanh, doanh nghiệp áp dụng phương pháp trực tiếp

Điểm thực tế: doanh nghiệp mua hàng nhận hóa đơn bán hàng thì vẫn được tính vào chi phí được trừ nếu đáp ứng điều kiện, nhưng không khấu trừ được thuế giá trị gia tăng đầu vào. Đây là điều cần cân nhắc khi chọn nhà cung cấp.

Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào

Phần này bản cũ không có nhưng là lý do chính khiến người ta cần hóa đơn GTGT.

Điều kiện	Content
Có hóa đơn GTGT hợp pháp, hợp lệ	Đúng quy định về hình thức và nội dung
Hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất kinh doanh chịu thuế	Không dùng cho hoạt động không chịu thuế
Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt	Áp dụng với hóa đơn từ mức giá trị theo quy định
Kê khai đúng thời hạn	Theo quy định về kê khai thuế

Về ngưỡng chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt: Luật Thuế GTGT 48/2024 siết chặt điều kiện này, và mức ngưỡng cụ thể được quy định tại văn bản hướng dẫn. Doanh nghiệp cần đối chiếu Nghị định 181/2025 và các văn bản hướng dẫn để xác định mức áp dụng, vì ngưỡng đã giảm đáng kể so với quy định trước đây.

Hệ quả thực tế: nhiều khoản chi mà trước đây thanh toán bằng tiền mặt vẫn được khấu trừ, nay có thể không còn đủ điều kiện. Doanh nghiệp nên rà lại chính sách thanh toán với nhà cung cấp.

Nội dung bắt buộc trên hóa đơn

Nhóm	Content
Thông tin hóa đơn	Tên loại hóa đơn, ký hiệu mẫu số hóa đơn, ký hiệu hóa đơn, số hóa đơn
Người bán	Tên, địa chỉ, mã số thuế
Người mua	Tên, địa chỉ, mã số thuế, hoặc ghi chú theo quy định khi không có thông tin người mua
Hàng hóa, dịch vụ	Tên, đơn vị tính, số lượng, đơn giá, thành tiền chưa thuế
Thuế	Thuế suất, tiền thuế giá trị gia tăng, tổng tiền thanh toán
Xác thực	Chữ ký số của người bán, thời điểm lập hóa đơn, mã của cơ quan thuế với hóa đơn có mã

Về ký hiệu mẫu số và ký hiệu hóa đơn: hóa đơn điện tử dùng cấu trúc ký hiệu riêng, khác hoàn toàn với hệ thống mã mẫu của thời kỳ hóa đơn giấy như 01/GTGT hay 01GTKT3/001. Cấu trúc hiện hành được quy định tại phụ lục Thông tư 91/2026/TT-BTC.

Các mã mẫu cũ vẫn xuất hiện trên nhiều bài viết và biểu mẫu lưu hành, nhưng không còn dùng cho hóa đơn điện tử hiện nay.

Chi tiết kỹ thuật về định dạng dữ liệu có trong bài định dạng hóa đơn điện tử.

Xử lý hóa đơn lập sai

Thông tư 91/2026/TT-BTC có hướng dẫn chi tiết việc xử lý hóa đơn điện tử đã lập có sai sót.

Ba tình huống thường gặp và hướng xử lý chung:

Tình huống	Hướng xử lý
Sai thông tin không ảnh hưởng số tiền và mã số thuế	Thông báo và điều chỉnh theo quy định
Sai mã số thuế, sai số tiền, sai thuế suất	Lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế
Phát hiện sai sau khi đã kê khai thuế	Xử lý hóa đơn và điều chỉnh tờ khai theo quy định

Cần đối chiếu quy trình cụ thể tại Thông tư 91/2026 thay vì áp dụng hướng dẫn theo Thông tư 78/2021 như nhiều tài liệu cũ.

Về chế tài khi vi phạm, xem bài mức phạt hóa đơn bất hợp pháp.

Sáu lỗi thường gặp

Lỗi	Hậu quả
Chờ thu tiền mới lập hóa đơn	Sai thời điểm lập, ghi nhận doanh thu sai kỳ
Áp mức 8% cho hàng không thuộc diện được giảm	Phải điều chỉnh hóa đơn, có thể bị truy thu
Quên mốc 31/12/2026 khi chính sách giảm hết hiệu lực	Áp sai thuế suất từ kỳ sau
Thanh toán tiền mặt cho hóa đơn vượt ngưỡng quy định	Không đủ điều kiện khấu trừ thuế đầu vào
Dùng mã mẫu hóa đơn cũ	Không phù hợp với hóa đơn điện tử hiện hành
Không lưu file XML, chỉ lưu bản PDF	Thiếu căn cứ khi cần chứng minh tính hợp lệ

Lỗi thứ ba là lỗi có mốc thời gian cụ thể. Nên đặt nhắc trong hệ thống trước ngày 31/12/2026 để rà lại bảng thuế suất.

Quản lý hóa đơn trên hệ thống

Hóa đơn điện tử SafeInvoice trong hệ sinh thái Arito ERP:

• Cập nhật theo Nghị định 254/2026 và Thông tư 91/2026 áp dụng từ 01/7/2026
• Khai báo thuế suất theo từng nhóm hàng hóa dịch vụ, hỗ trợ mức 8% trong thời gian chính sách giảm còn hiệu lực
• Hóa đơn lập từ đơn hàng đã duyệt trên phân hệ bán hàng, đúng thời điểm chuyển giao hàng hóa
• Hóa đơn phát hành tự sinh bút toán doanh thu, thuế đầu ra và công nợ sang tài chính kế toán
• Quản lý hóa đơn đầu vào, lưu file XML và kết quả tra cứu tính hợp lệ
• Theo dõi chứng từ thanh toán phục vụ điều kiện khấu trừ

Đăng ký demo.

Câu hỏi thường gặp

Hóa đơn GTGT là gì?

Là loại hóa đơn dành cho tổ chức, cá nhân khai thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ. Hóa đơn thể hiện tách riêng giá bán chưa thuế, thuế suất, tiền thuế và tổng tiền thanh toán.

Thuế suất GTGT năm 2026 là bao nhiêu?

Có bốn mức đang áp dụng: 0%, 5%, 8% và 10%. Mức 8% là mức giảm tạm thời theo chính sách giảm 2 điểm phần trăm, áp dụng từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 với nhóm hàng hóa dịch vụ thuộc diện được giảm.

Mức 8% áp dụng đến khi nào?

Đến hết ngày 31/12/2026 theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP. Sau thời điểm này, nếu không có văn bản gia hạn thì các mặt hàng đang áp 8% quay lại mức 10%.

Hóa đơn GTGT khác hóa đơn bán hàng thế nào?

Hóa đơn GTGT dành cho đơn vị khai thuế theo phương pháp khấu trừ, tách riêng tiền thuế nên bên mua khấu trừ được. Hóa đơn bán hàng dành cho đơn vị khai theo phương pháp trực tiếp, ghi tổng giá thanh toán và bên mua không khấu trừ được thuế đầu vào.

Khi nào phải lập hóa đơn GTGT?

Tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Với dịch vụ là thời điểm hoàn thành việc cung cấp dịch vụ.

Điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào là gì?

Có hóa đơn GTGT hợp pháp hợp lệ, hàng hóa dịch vụ dùng cho hoạt động chịu thuế, có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với hóa đơn từ mức giá trị theo quy định, và kê khai đúng thời hạn.

Luật Thuế GTGT nào đang áp dụng?

Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 hiệu lực từ 01/7/2025, được sửa đổi bổ sung bởi Luật 149/2025/QH15, hướng dẫn tại Nghị định 181/2025, Nghị định 359/2025 và Thông tư 69/2025. Luật Thuế GTGT 2008 đã hết hiệu lực.

Các mã mẫu hóa đơn như 01/GTGT còn dùng không?

Không. Đó là hệ thống mã mẫu của thời kỳ hóa đơn giấy. Hóa đơn điện tử hiện nay dùng cấu trúc ký hiệu mẫu số hóa đơn và ký hiệu hóa đơn theo quy định tại Nghị định 254/2026 và phụ lục Thông tư 91/2026.

Tổng kết

Ba điều cần nắm về hóa đơn GTGT năm 2026:

Có bốn mức thuế suất đang cùng áp dụng: 0%, 5%, 8% và 10%. Mức 8% là mức giảm tạm thời, hết hiệu lực ngày 31/12/2026 nếu không được gia hạn. Nên đặt nhắc trong hệ thống trước mốc đó.

Lập hóa đơn tại thời điểm chuyển giao hàng hóa, không chờ thu tiền. Đây là lỗi phổ biến nhất và dẫn đến ghi nhận doanh thu sai kỳ.

Điều kiện chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đã siết chặt theo Luật Thuế GTGT 48/2024. Doanh nghiệp nên rà lại chính sách thanh toán với nhà cung cấp, vì nhiều khoản trước đây trả tiền mặt vẫn khấu trừ được nay có thể không còn đủ điều kiện.

Về căn cứ, cần bỏ thói quen dẫn Luật Thuế GTGT 2008, Nghị định 123/2020 và Thông tư 78/2021. Cả ba đều không còn hiệu lực.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn thuế. Cần đối chiếu bản hợp nhất của Luật Thuế GTGT và các văn bản hướng dẫn tại thời điểm áp dụng. Cần trao đổi về giải pháp hóa đơn điện tử, liên hệ với Arito.