Mua bán hóa đơn phạt bao nhiêu? Bao nhiêu thì bị khởi tố và mức phạt (2026)

Mua bán hóa đơn và sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là hai nhóm hành vi bị xử lý rất nặng, từ phạt hành chính hàng chục triệu đồng đến truy cứu trách nhiệm hình sự và phạt tù. Bài viết trả lời thẳng ba câu hỏi được hỏi nhiều nhất: mua bán hóa đơn phạt bao nhiêu, mua bán bao nhiêu số hóa đơn thì bị khởi tố, và sử dụng hóa đơn bất hợp pháp phạt bao nhiêu, dựa trên Điều 203 Bộ luật Hình sự và Nghị định 125/2020/NĐ-CP.

Lưu ý: nội dung mang tính tham khảo, cập nhật theo quy định hiện hành đến tháng 7/2026. Với tình huống cụ thể, bạn nên đối chiếu văn bản luật mới nhất hoặc hỏi ý kiến luật sư.

Thế nào là mua bán trái phép và sử dụng hóa đơn bất hợp pháp?

Hai khái niệm này khác nhau và bị xử lý theo hướng khác nhau.

Mua bán trái phép hóa đơn gồm các hành vi:

• Mua, bán hóa đơn chưa ghi nội dung hoặc đã ghi nhưng không đầy đủ, không chính xác.
• Mua, bán hóa đơn đã ghi đầy đủ nội dung nhưng không có hàng hóa, dịch vụ kèm theo trên thực tế (hóa đơn khống).

Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp (theo Điều 4 Nghị định 125/2020) gồm dùng hóa đơn giả, hóa đơn chưa có giá trị sử dụng, hóa đơn đã hết giá trị, hóa đơn của tổ chức khác để hợp thức hàng hóa dịch vụ đầu vào, hoặc hóa đơn không phản ánh đúng giao dịch thực tế.

Nói ngắn gọn: mua bán hóa đơn thường bị xử lý hình sự theo Điều 203, còn sử dụng hóa đơn bất hợp pháp bị phạt hành chính, và nếu nhằm trốn thuế thì có thể bị xử lý về tội trốn thuế.

Mua bán hóa đơn phạt bao nhiêu?

Hành vi in, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn bị xử lý theo Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), chia thành hai khung với cá nhân:

Khung	Điều kiện	Mức phạt (cá nhân)
Khung 1	Phôi từ 50 đến dưới 100 số; hoặc hóa đơn đã ghi nội dung từ 10 đến dưới 30 số; hoặc thu lợi bất chính 30 – dưới 100 triệu	Phạt tiền 50 – 200 triệu; cải tạo không giam giữ đến 3 năm; hoặc tù 6 tháng – 3 năm
Khung 2	Phôi từ 100 số trở lên; hoặc đã ghi nội dung từ 30 số trở lên; thu lợi bất chính từ 100 triệu; gây thiệt hại ngân sách từ 100 triệu; phạm tội có tổ chức, tính chuyên nghiệp, tái phạm nguy hiểm	Phạt tiền 200 – 500 triệu; hoặc tù 1 – 5 năm

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt bổ sung 10 – 50 triệu đồng và bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề từ 1 đến 5 năm.

Mua bán hóa đơn bao nhiêu thì bị khởi tố?

Đây là ngưỡng quan trọng nhất. Hành vi mua bán trái phép hóa đơn bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi rơi vào một trong các mốc sau (theo khung 1 Điều 203):

• Hóa đơn ở dạng phôi từ 50 số trở lên, hoặc
• Hóa đơn đã ghi nội dung từ 10 số trở lên, hoặc
• Thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên.

Chỉ cần đạt một trong ba mốc này là đủ căn cứ khởi tố, không cần đồng thời cả ba. Dưới ngưỡng đó, hành vi có thể bị xử phạt hành chính thay vì hình sự, nhưng vẫn kéo theo hậu quả về thuế.

Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp phạt bao nhiêu?

Với hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, Điều 28 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định:

• Phạt tiền từ 20 đến 50 triệu đồng đối với tổ chức.
• Cá nhân vi phạm bị phạt bằng một nửa mức của tổ chức, tức 10 – 25 triệu đồng.

Đây mới là mức phạt cho riêng hành vi sử dụng hóa đơn. Nếu việc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp nhằm khai giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn, doanh nghiệp còn bị:

• Truy thu số thuế đã kê khai sai.
• Phạt về hành vi trốn thuế từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn (Điều 17 Nghị định 125/2020), hoặc bị xử lý hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự nếu đủ yếu tố cấu thành.

Mức phạt với doanh nghiệp (pháp nhân thương mại)

Khi pháp nhân thương mại phạm tội mua bán trái phép hóa đơn theo Điều 203:

Trường hợp	Mức phạt (pháp nhân)
Phạm tội thuộc khung 1	Phạt tiền 100 – 500 triệu
Phạm tội thuộc khung 2	Phạt tiền 500 triệu – 1 tỷ
Trường hợp nghiêm trọng (Điều 79)	Đình chỉ hoạt động vĩnh viễn

Pháp nhân còn có thể bị phạt bổ sung 50 – 200 triệu đồng và bị cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực từ 1 đến 3 năm.

Bảng tổng hợp nhanh

Hành vi	Cơ sở pháp lý	Mức xử lý
Mua bán trái phép hóa đơn (cá nhân)	Điều 203 BLHS	Phạt tiền 50 – 500 triệu, hoặc tù đến 5 năm
Mua bán trái phép hóa đơn (pháp nhân)	Điều 203 BLHS	Phạt tiền 100 triệu – 1 tỷ, có thể đình chỉ vĩnh viễn
Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp (tổ chức)	Điều 28 NĐ 125/2020	Phạt tiền 20 – 50 triệu
Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp để trốn thuế	Điều 17 NĐ 125/2020 / Điều 200 BLHS	Phạt 1 – 3 lần thuế trốn, hoặc xử lý hình sự

Làm sao để tránh rủi ro hóa đơn bất hợp pháp?

Nhiều doanh nghiệp vướng rủi ro không phải vì cố ý, mà vì nhận phải hóa đơn đầu vào của đơn vị đã bỏ trốn hoặc ngừng hoạt động. Vài cách phòng ngừa:

• Kiểm tra tình trạng hoạt động của nhà cung cấp trước khi nhận hóa đơn, tra cứu mã số thuế trên cổng của cơ quan thuế.
• Đảm bảo hóa đơn phản ánh đúng giao dịch thực tế, có hợp đồng, chứng từ thanh toán, biên bản giao nhận đi kèm.
• Dùng hóa đơn điện tử hợp pháp theo Thông tư 78 và Nghị định 123/2020, tránh hóa đơn giấy trôi nổi.
• Số hóa quy trình xử lý hóa đơn đầu vào để lưu vết và đối chiếu tự động.

Solution xử lý tự động hóa đơn điện tử đầu vào của Arito và phần mềm Safe Invoice giúp doanh nghiệp kiểm soát tính hợp lệ của hóa đơn ngay từ khâu nhận, hạn chế rủi ro nhận nhầm hóa đơn bất hợp pháp. Toàn bộ dữ liệu hóa đơn cũng liên thông với khối kế toán trong hệ thống ERP, giúp minh bạch và dễ đối chiếu khi cần.

Câu hỏi thường gặp

Mua bán hóa đơn phạt bao nhiêu?

Với cá nhân, phạt tiền từ 50 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù đến 5 năm tùy mức độ, theo Điều 203 Bộ luật Hình sự. Với pháp nhân, phạt tiền từ 100 triệu đến 1 tỷ đồng, nặng nhất là đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Mua bán hóa đơn bao nhiêu thì bị khởi tố?

Bị khởi tố khi hóa đơn ở dạng phôi từ 50 số trở lên, hoặc hóa đơn đã ghi nội dung từ 10 số trở lên, hoặc thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng trở lên. Chỉ cần đạt một trong ba mốc này.

Sử dụng hóa đơn bất hợp pháp phạt bao nhiêu?

Phạt tiền 20 – 50 triệu đồng với tổ chức và 10 – 25 triệu đồng với cá nhân theo Điều 28 Nghị định 125/2020. Nếu nhằm trốn thuế, còn bị truy thu và phạt 1 – 3 lần số thuế trốn, hoặc bị xử lý hình sự về tội trốn thuế.

Vô tình nhận hóa đơn của công ty đã bỏ trốn có bị phạt không?

Có thể bị loại chi phí, không được khấu trừ thuế và bị truy thu. Vì vậy cần kiểm tra tình trạng hoạt động của nhà cung cấp và đảm bảo giao dịch có đầy đủ chứng từ thực tế.

Doanh nghiệp nên làm gì để tránh rủi ro hóa đơn?

Kiểm tra mã số thuế nhà cung cấp, dùng hóa đơn điện tử hợp pháp theo Thông tư 78, và số hóa quy trình xử lý hóa đơn đầu vào để lưu vết, đối chiếu tự động.

Nguồn tham khảo: Điều 203 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017); Nghị định 125/2020/NĐ-CP; Cổng thông tin Chính phủ; Thư viện Pháp luật.

Doanh nghiệp muốn kiểm soát hóa đơn đầu vào chặt chẽ và minh bạch? Yêu cầu demo Arito để xem giải pháp xử lý hóa đơn điện tử tự động.