Thông Tư 200 Được Thay Thế Bằng Thông Tư Nào? Giải Đáp

Trả lời ngắn: Thông tư 200/2014/TT-BTC được thay thế bằng Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành ngày 27/10/2025, có hiệu lực từ 01/01/2026. Từ mốc này, Thông tư 200 hết hiệu lực thi hành.

Một điều cần nói rõ ngay: thông tư mới chỉ thay Thông tư 200. Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa không bị thay thế và vẫn tiếp tục áp dụng.

Bài này trình bày toàn bộ chuỗi văn bản của Thông tư 200 từ 2014 tới khi hết hiệu lực, các điểm mới của Thông tư 99/2025, và việc cần làm để chuyển đổi.

Thông tư nào thay thế Thông tư 200?

Content	Thông tin
Văn bản bị thay thế	Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp
Văn bản thay thế	Thông tư 99/2025/TT-BTC
Ngày ban hành	27/10/2025
Hiệu lực	01/01/2026
Thông tư 200 hết hiệu lực từ	01/01/2026
Đối tượng áp dụng	Doanh nghiệp đang áp dụng Thông tư 200
Không thuộc diện thay thế	Thông tư 133/2016/TT-BTC cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Toàn bộ chuỗi văn bản sửa đổi và thay thế Thông tư 200

Trong hơn mười năm hiệu lực, Thông tư 200 được sửa đổi hai lần trước khi bị thay thế.

Văn bản	Ngày	Tác động tới Thông tư 200
Thông tư 200/2014/TT-BTC	22/12/2014	Văn bản gốc, hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp
Thông tư 75/2015/TT-BTC	Hiệu lực 14/07/2015	Sửa đổi, bổ sung Điều 128 về phạm vi áp dụng theo năm tài chính
Thông tư 53/2016/TT-BTC	Áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2016	Sửa đổi, bổ sung nhiều điều, xem bảng dưới
Thông tư 99/2025/TT-BTC	27/10/2025, hiệu lực 01/01/2026	Thay thế toàn bộ Thông tư 200

Chi tiết các điều Thông tư 53/2016 đã sửa đổi:

Điều, khoản được sửa	Nội dung liên quan
Điểm g khoản 1 Điều 15	Cách xác định giá vốn khi thanh lý, nhượng bán chứng khoán kinh doanh
Điều 15, phần về giá vốn bình quân gia quyền	Dẫn chiếu sang điểm d và điểm e khoản 3 Điều 15
Khoản 1.3 Điều 69	Nội dung thuộc tài khoản 413 chênh lệch tỷ giá hối đoái
Khoản 4.1 Điều 69	Nội dung thuộc tài khoản 413 chênh lệch tỷ giá hối đoái
Điều 120	Hiệu lực và phạm vi áp dụng theo năm tài chính

Vì sao cần biết chuỗi này: khi tra cứu một quy định của giai đoạn trước 2026, phải đọc bản hợp nhất của Thông tư 200 chứ không đọc riêng bản 2014. Ví dụ quy định về chênh lệch tỷ giá hối đoái tại Điều 69 đã bị sửa hai khoản bởi Thông tư 53/2016.

Thông tư 200 còn hiệu lực trong trường hợp nào?

Thông tư 200 hết hiệu lực từ 01/01/2026, nhưng vẫn là căn cứ cho các kỳ kế toán trước mốc đó.

Kỳ kế toán	Lập theo thông tư nào
Năm 2025 và các năm trước	Thông tư 200/2014, kèm các sửa đổi của Thông tư 75/2015 và Thông tư 53/2016
Từ năm 2026	Thông tư 99/2025

Nghĩa là báo cáo tài chính năm 2025 nộp trong năm 2026 vẫn lập theo Thông tư 200. Doanh nghiệp bị kiểm tra, thanh tra cho các kỳ 2025 trở về trước cũng vẫn được đối chiếu theo Thông tư 200.

Việc cần làm: giữ lại bản Thông tư 200 hợp nhất trong hồ sơ, không xóa khỏi tài liệu tham chiếu của phòng kế toán. Văn bản hết hiệu lực không có nghĩa là không còn dùng để giải trình.

Những điểm mới của Thông tư 99/2025

Đổi tên Bảng cân đối kế toán

	Thông tư 200/2014	Thông tư 99/2025
Báo cáo về tài sản và nguồn vốn	Bảng cân đối kế toán	Báo cáo tình hình tài chính
Báo cáo về kết quả	Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh	Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
Báo cáo về dòng tiền	Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Mẫu số B 03 – DN	Báo cáo lưu chuyển tiền tệ, Mẫu số B 03 – DN
Thuyết minh	Bản thuyết minh Báo cáo tài chính	Bản thuyết minh Báo cáo tài chính

Tên mới trùng cách gọi của chuẩn mực quốc tế, nơi báo cáo này được gọi là Statement of financial position. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ giữ Mẫu số B 03 – DN và vẫn cho chọn phương pháp trực tiếp hoặc gián tiếp.

Biểu mẫu mang tính tham khảo, kèm hai điều kiện

Các biểu mẫu chứng từ và sổ kế toán ở phụ lục chuyển sang mang tính tham khảo. Doanh nghiệp được tự thiết kế, nhưng phải đáp ứng hai điều kiện:

Điều kiện	Content	Hệ quả nếu thiếu
Đủ nội dung chủ yếu theo Điều 16 Luật Kế toán	Tên và số hiệu chứng từ, ngày lập, tên và địa chỉ đơn vị lập và đơn vị nhận, nội dung nghiệp vụ, số lượng và số tiền, chữ ký và họ tên của người lập, người duyệt và những người liên quan	Chứng từ không đủ điều kiện làm căn cứ ghi sổ
Ghi nhận mẫu tự thiết kế trong sổ tay kế toán	Văn bản nội bộ xác định doanh nghiệp dùng mẫu nào cho nghiệp vụ nào	Không chứng minh được mẫu đang dùng là mẫu doanh nghiệp đã quyết định áp dụng

Trước đây doanh nghiệp dựa vào phụ lục của Thông tư 200 làm căn cứ. Từ 2026, căn cứ đó phải do doanh nghiệp tự tạo ra bằng sổ tay kế toán. Đây là thay đổi về trách nhiệm, không phải nới lỏng.

Hệ thống tài khoản

Hệ thống tài khoản theo Thông tư 99/2025 gồm 71 tài khoản cấp 1.

Các tài khoản bị loại khỏi danh mục:

Tài khoản	Tên theo Thông tư 200
161	Chi sự nghiệp
441	Nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản
461	Nguồn kinh phí sự nghiệp
466	Nguồn kinh phí đã hình thành tài sản cố định
611	Mua hàng

Các tài khoản được giữ, dù giai đoạn dự thảo có nhiều thông tin trái chiều: 621, 622, 623, 627, 154, 155, 337. Doanh nghiệp sản xuất và xây dựng không phải thay đổi cách tập hợp chi phí theo nhóm này.

Tài khoản được đổi tên:

Tài khoản	Thông tư 200	Thông tư 99/2025
244	Cầm cố, thế chấp, ký quỹ, ký cược	Ký quỹ, ký cược
344	Nhận cầm cố, thế chấp, ký quỹ, ký cược	Nhận ký quỹ, ký cược

Với tài khoản 244, thay đổi không chỉ là tên. Thông tư nêu rõ không dùng tài khoản 244 để phản ánh các tài sản mà doanh nghiệp sử dụng để cầm cố, thế chấp, tức phạm vi phản ánh bị thu hẹp.

Tài khoản 241 được tái cấu trúc

	Thông tư 200/2014	Thông tư 99/2025
2411	Mua sắm tài sản cố định	Mua sắm tài sản cố định
2412	Xây dựng cơ bản	Xây dựng cơ bản
2413	Sửa chữa lớn tài sản cố định	Sửa chữa, bảo dưỡng định kỳ tài sản cố định
2414	Không có	Nâng cấp, cải tạo tài sản cố định
Số tài khoản cấp 2	3	4

Tài khoản 241 áp dụng với doanh nghiệp không thành lập ban quản lý dự án. Việc tách 2414 ra có ý nghĩa thực tế: sửa chữa bảo dưỡng định kỳ là duy trì trạng thái hoạt động, còn nâng cấp cải tạo làm tăng năng lực hoặc kéo dài thời gian sử dụng, và hai loại có cách xử lý khác nhau khi quyết định ghi tăng nguyên giá hay ghi vào chi phí trong kỳ.

Phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho

Thông tư 99/2025 cho năm phương pháp, bổ sung phương pháp giá bán lẻ và phương pháp chi phí chuẩn.

Phương pháp	Phù hợp với
Thực tế đích danh	Hàng giá trị lớn, theo dõi được từng đơn vị
Bình quân gia quyền	Hàng đồng nhất, số lượng lớn
Nhập trước xuất trước	Hàng có hạn sử dụng
Giá bán lẻ	Bán lẻ nhiều mặt hàng, khó theo dõi giá vốn từng mã
Chi phí chuẩn	Sản xuất lặp lại, đã có định mức ổn định

Phương pháp nhập sau xuất trước không được áp dụng. Phương pháp này không có trong chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam và cũng không có trong chuẩn mực kế toán Việt Nam về hàng tồn kho. Nhiều tài liệu vẫn liệt kê bốn phương pháp gồm nhập sau xuất trước, đó là thông tin sai.

Phương pháp chi phí chuẩn đòi hỏi doanh nghiệp đã có bảng định mức ổn định, vì toàn bộ chênh lệch giữa chi phí chuẩn và chi phí thực tế phải được theo dõi và xử lý.

Hai nhóm nội dung được bổ sung

• Quản trị và kiểm soát nội bộ trong kế toán doanh nghiệp. Mang tính nguyên tắc, hướng doanh nghiệp xây cơ chế phân tách nhiệm vụ, phê duyệt và đối chiếu trong công tác kế toán.
• Nguyên tắc lập báo cáo tài chính khi thay đổi đơn vị tiền tệ trong kế toán, và công tác kế toán khi chọn đơn vị tiền tệ không phải Đồng Việt Nam (người duyệt bài xác nhận nội dung chi tiết). Chỉ liên quan tới nhóm doanh nghiệp có doanh thu và chi phí chủ yếu bằng ngoại tệ.

Thông tư cũng bổ sung một số tài khoản mới vào danh mục (người duyệt bài xác nhận danh sách đầy đủ). Trước khi cấu hình phần mềm, nên đối chiếu trực tiếp danh mục tài khoản ban hành kèm Thông tư 99/2025.

Doanh nghiệp cần làm gì để chuyển đổi

	Việc	Thời điểm
1	Xác định đang áp dụng Thông tư 200 hay Thông tư 133	Trước tiên, vì Thông tư 133 không bị thay thế
2	Rà số dư các tài khoản bị loại là 161, 441, 461, 466, 611 và xử lý chuyển số dư	Trước 31/12/2025
3	Phân loại lại số dư trên tài khoản 2413 thành sửa chữa bảo dưỡng định kỳ hoặc nâng cấp cải tạo theo 2414	Trước 31/12/2025
4	Lập hoặc cập nhật sổ tay kế toán gồm danh mục chứng từ, sổ kế toán và mẫu tự thiết kế	Ban hành có hiệu lực từ 01/01/2026
5	Soát từng mẫu chứng từ theo nội dung chủ yếu của Điều 16 Luật Kế toán	Cùng bước 4
6	Chốt phương pháp xác định giá trị hàng tồn kho và ghi vào sổ tay kế toán	Cùng bước 4
7	Đổi tên báo cáo thành Báo cáo tình hình tài chính trong phần mềm và mẫu thuyết minh	Trước khi lập báo cáo kỳ 2026
8	Giữ bản Thông tư 200 hợp nhất trong hồ sơ tham chiếu	Không xóa, còn dùng cho kỳ 2025 trở về trước

Bước 4 là bước quyết định. Các bước khác là việc kỹ thuật làm một lần, còn sổ tay kế toán là tài liệu được xuất trình mỗi lần kiểm tra.

Ảnh hưởng đến phần mềm kế toán

Năm việc cần hỏi nhà cung cấp phần mềm:

1. Danh mục tài khoản đã cập nhật theo Thông tư 99/2025 chưa, gồm việc loại 5 tài khoản, đổi tên 244 và 344, và thêm tài khoản 2414.
2. Tên báo cáo đã đổi thành Báo cáo tình hình tài chính chưa, trên cả bản in và bản xuất tệp.
3. Phần mềm có hỗ trợ phương pháp giá bán lẻ và chi phí chuẩn không, nếu doanh nghiệp định dùng hai phương pháp mới.
4. Có cho phép tùy biến mẫu chứng từ không, vì từ 2026 doanh nghiệp tự thiết kế mẫu và mẫu phải đủ nội dung theo Điều 16 Luật Kế toán.
5. Có công cụ chuyển số dư cho các tài khoản bị loại không, hay phải làm thủ công.

Câu hỏi thứ năm hay bị bỏ qua và lại là việc tốn thời gian nhất trong quá trình chuyển đổi.

Doanh nghiệp dùng phần mềm rời rạc, kế toán một nơi và kho một nơi, sẽ phải cập nhật ở nhiều hệ thống. Hệ thống quản trị tổng thể giữ danh mục tài khoản và biểu mẫu ở một chỗ nên chỉ cập nhật một lần.

Câu hỏi thường gặp

Thông tư 200 được thay thế bằng thông tư nào?

Thông tư 99/2025/TT-BTC, ban hành ngày 27/10/2025, hiệu lực từ 01/01/2026.

Thông tư 200 còn hiệu lực không?

Hết hiệu lực từ 01/01/2026. Nhưng vẫn là căn cứ cho kỳ kế toán năm 2025 và các năm trước, nên không xóa khỏi tài liệu tham chiếu.

Báo cáo tài chính năm 2025 lập theo thông tư nào?

Theo Thông tư 200/2014, kèm các sửa đổi của Thông tư 75/2015 và Thông tư 53/2016, dù nộp trong năm 2026. Từ kỳ 2026 mới lập theo Thông tư 99/2025.

Thông tư nào đã sửa đổi, bổ sung Thông tư 200?

Hai thông tư. Thông tư 75/2015/TT-BTC sửa đổi Điều 128 về phạm vi áp dụng theo năm tài chính. Thông tư 53/2016/TT-BTC sửa đổi điểm g khoản 1 Điều 15, phần giá vốn bình quân gia quyền tại Điều 15, khoản 1.3 và khoản 4.1 Điều 69, và Điều 120.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa có bị ảnh hưởng không?

Không, nếu đang áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC. Thông tư 133 không bị thay thế và vẫn tiếp tục áp dụng. Thông tư 99/2025 chỉ thay Thông tư 200/2014.

Điểm mới lớn nhất của Thông tư 99/2025 là gì?

Hai điểm có ảnh hưởng rộng nhất: đổi tên Bảng cân đối kế toán thành Báo cáo tình hình tài chính, và việc biểu mẫu ở phụ lục chuyển sang mang tính tham khảo kèm hai điều kiện là đủ nội dung theo Điều 16 Luật Kế toán và được ghi nhận trong sổ tay kế toán.

Từ 2026 có được tự thiết kế mẫu chứng từ không?

Được, nhưng mẫu phải đủ nội dung chủ yếu theo Điều 16 Luật Kế toán và phải được ghi nhận trong sổ tay kế toán của doanh nghiệp. Không có sổ tay kế toán thì không có căn cứ cho mẫu đang dùng.

Những tài khoản nào bị bỏ?

Năm tài khoản: 161 chi sự nghiệp, 441 nguồn vốn đầu tư xây dựng cơ bản, 461 nguồn kinh phí sự nghiệp, 466 nguồn kinh phí đã hình thành tài sản cố định, và 611 mua hàng.

Tài khoản 621, 622, 627 có bị bỏ không?

Không. Thông tư 99/2025 giữ các tài khoản 621, 622, 623, 627, cùng 154, 155 và 337. Thông tin về việc bỏ nhóm tài khoản chi phí sản xuất xuất phát từ giai đoạn dự thảo.

Có bao nhiêu phương pháp tính giá trị hàng tồn kho?

Năm phương pháp: thực tế đích danh, bình quân gia quyền, nhập trước xuất trước, giá bán lẻ và chi phí chuẩn. Phương pháp nhập sau xuất trước không được áp dụng.

Có số dư trên tài khoản bị bỏ thì xử lý thế nào?

Phải xử lý chuyển số dư trước khi sang kỳ kế toán 2026, làm cùng lúc với việc phân loại lại số dư trên tài khoản 2413.

Tổng kết

Bốn điều cần nhớ:

1. Thông tư 99/2025/TT-BTC thay Thông tư 200/2014 từ 01/01/2026. Ban hành 27/10/2025. Từ mốc hiệu lực, Thông tư 200 hết hiệu lực thi hành.
2. Thông tư 133/2016 không bị thay thế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa áp dụng Thông tư 133 không phải chuyển đổi gì.
3. Lập sổ tay kế toán là việc quan trọng nhất của quá trình chuyển đổi. Biểu mẫu ở phụ lục chuyển sang mang tính tham khảo, nên căn cứ cho mẫu chứng từ giờ là sổ tay kế toán của doanh nghiệp, cộng yêu cầu đủ nội dung chủ yếu theo Điều 16 Luật Kế toán.
4. Xử lý số dư trước 31/12/2025. Năm tài khoản bị bỏ là 161, 441, 461, 466, 611. Riêng tài khoản 2413 phải phân loại lại theo tài khoản 2414 mới. Đồng thời đổi tên báo cáo thành Báo cáo tình hình tài chính.

Bài viết tổng hợp quy định có hiệu lực tại thời điểm 01/11/2026, dùng để tham khảo. Danh mục tài khoản và biểu mẫu cụ thể nên đối chiếu trực tiếp các phụ lục ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC trước khi cấu hình phần mềm.

Bài viết liên quan

• Báo cáo tài chính là gì, gồm những gì và hạn nộp
• Cách lập báo cáo tài chính
• Mẫu bảng kê hàng tồn kho theo Thông tư 18/2026/TT-BTC
• Phần mềm kế toán ERP là gì
• Bảng cân đối kế toán là gì
• VAS và IFRS là gì