Cách lập báo cáo tài chính: 7 bước và điểm khác từ năm 2026

Kế toán làm việc trong năm 2026 phải xử lý song song hai chế độ: báo cáo tài chính năm 2025 theo quy định cũ, và báo cáo năm 2026 theo Thông tư 99/2025.

Bài viết hướng dẫn quy trình lập báo cáo tài chính theo 7 bước, kèm bảng tra nhanh áp dụng thông tư nào cho năm nào.

Năm tài chính nào lập theo thông tư nào

Đây là phần cần đọc trước.

Năm tài chính	Chế độ kế toán áp dụng	Thời điểm nộp
Năm 2025 và trước đó	Thông tư 200/2014/TT-BTC	Nộp trong năm 2026 nhưng vẫn lập theo chế độ cũ
Từ năm 2026 trở đi	Thông tư 99/2025/TT-BTC
Doanh nghiệp nhỏ và vừa	Thông tư 133/2016/TT-BTC, không thay đổi

Thông tư 99/2025 áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026. Doanh nghiệp có năm tài chính không trùng năm dương lịch cần xác định lại mốc áp dụng theo năm tài chính của mình.

Bộ báo cáo tài chính gồm những gì

Theo Thông tư 99/2025, áp dụng từ năm tài chính 2026:

Mẫu số	Tên báo cáo	Cho biết
B01-DN	Báo cáo tình hình tài chính	Tài sản, nợ phải trả, vốn chủ sở hữu tại một thời điểm
B02-DN	Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh	Doanh thu, chi phí, lợi nhuận trong kỳ
B03-DN	Báo cáo lưu chuyển tiền tệ	Dòng tiền vào ra trong kỳ
B09-DN	Bản thuyết minh báo cáo tài chính	Diễn giải chính sách kế toán và các khoản mục

Thay đổi đáng chú ý nhất về tên gọi: “Bảng cân đối kế toán” đổi thành “Báo cáo tình hình tài chính”. Tên mới trùng với thuật ngữ mà chuẩn mực quốc tế dùng từ lâu.

Ngoài đổi tên, Thông tư 99 còn bổ sung một số chỉ tiêu mới như tài sản sinh học, và thay đổi một số mã số trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Chi tiết đối chiếu mã số có trong bài các bước lập báo cáo kết quả kinh doanh theo mẫu mới.

Thông tư 99 khác Thông tư 200 ở chỗ nào

Ngoài biểu mẫu, có hai khác biệt về bản chất:

Mở rộng phạm vi điều chỉnh. Thông tư 200 chủ yếu hướng dẫn ghi sổ và lập báo cáo tài chính. Thông tư 99 mở rộng sang yêu cầu về quản trị, kiểm soát nội bộ và quyền tự chủ kế toán của doanh nghiệp.

Trao quyền tự thiết kế biểu mẫu chứng từ và sổ kế toán. Phụ lục của Thông tư 99 mang tính tham khảo. Doanh nghiệp được thiết kế, sửa đổi, bổ sung biểu mẫu với điều kiện đảm bảo yêu cầu tại Điều 16 Luật Kế toán và ghi nhận nội dung trong sổ tay kế toán của đơn vị.

Yêu cầu cuối là nghĩa vụ mới. Tự thiết kế biểu mẫu thì phải có văn bản nội bộ ghi nhận, không để mỗi bộ phận làm một kiểu.

Bảy bước lập báo cáo tài chính

Bước 1: Tập hợp và kiểm tra chứng từ

Việc làm	Điểm cần chú ý
Thu thập đủ chứng từ phát sinh trong kỳ	Hóa đơn đầu ra, đầu vào, phiếu thu chi, phiếu nhập xuất kho, chứng từ ngân hàng
Kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn đầu vào	Tra cứu tình trạng người bán, lưu kết quả tra cứu
Rà chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt	Điều kiện để khấu trừ thuế và tính chi phí được trừ
Đối chiếu danh sách hóa đơn đã nhận với bảng kê	Phát hiện hóa đơn thiếu

Việc hay bị bỏ sót: danh sách hàng đã nhập kho nhưng chưa nhận hóa đơn. Cần rà riêng để không bỏ lỡ khấu trừ thuế và ghi nhận chi phí đúng kỳ.

Về tính hợp lệ của hóa đơn, xem bài mức phạt hóa đơn bất hợp pháp.

Bước 2: Hạch toán đầy đủ nghiệp vụ phát sinh

Nhập hết chứng từ vào sổ, không để chứng từ tồn. Kiểm tra không có nghiệp vụ nào bị hạch toán trùng.

Bước 3: Phân loại và rà soát nghiệp vụ theo từng phần hành

Phần hành	Việc rà soát
Tiền	Đối chiếu số dư sổ với sổ phụ ngân hàng và kiểm kê quỹ
Công nợ phải thu	Đối chiếu sổ chi tiết với sổ tổng hợp, rà nợ quá hạn
Công nợ phải trả	Đối chiếu với nhà cung cấp, rà khoản đến hạn
Hàng tồn kho	Đối chiếu sổ kế toán với thẻ kho và kết quả kiểm kê
Tài sản cố định	Kiểm tra trích khấu hao đủ và đúng
Doanh thu	Đối chiếu với bảng kê hóa đơn bán ra
Chi phí	Rà khoản chưa đủ điều kiện tính chi phí được trừ

Chi tiết nghiệp vụ bán hàng có trong bài kế toán bán hàng.

Bước 4: Thực hiện các bút toán cuối kỳ

Bút toán	Content
Trích khấu hao tài sản cố định	Đủ cho cả kỳ
Phân bổ chi phí trả trước	Theo thời gian phân bổ đã đăng ký
Trích trước chi phí đã phát sinh chưa có hóa đơn	Đảm bảo ghi nhận đúng kỳ
Đánh giá chênh lệch tỷ giá số dư ngoại tệ cuối kỳ	Với khoản mục có gốc ngoại tệ
Trích lập dự phòng	Nợ phải thu khó đòi, giảm giá hàng tồn kho, theo quy định
Hạch toán lương và các khoản trích theo lương	Đủ cho kỳ

Bước 5: Kiểm tra đối chiếu và khóa sổ

Thực hiện checklist đối chiếu chéo ở phần dưới trước khi khóa.

Bước 6: Kết chuyển và xác định kết quả kinh doanh

Kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu, doanh thu, chi phí, xác định kết quả trước thuế, tính thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, kết chuyển lãi lỗ sau thuế.

Bước 7: Lập bốn báo cáo và thuyết minh

Lập theo thứ tự: báo cáo tình hình tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo lưu chuyển tiền tệ, sau cùng là thuyết minh.

Thuyết minh lập sau cùng vì nó diễn giải số liệu của ba báo cáo trước.

Checklist đối chiếu chéo trước khi nộp

Đây là phần giá trị nhất của quy trình. Bốn báo cáo có các ràng buộc phải khớp với nhau.

#	Phép kiểm tra	Phải khớp
1	Tổng tài sản so với tổng nguồn vốn trên B01-DN	Bằng nhau
2	Tiền và tương đương tiền cuối kỳ trên B01-DN so với tiền cuối kỳ trên B03-DN	Bằng nhau
3	Lợi nhuận sau thuế trên B02-DN so với biến động lợi nhuận chưa phân phối trên B01-DN	Khớp sau khi trừ cổ tức và trích quỹ
4	Lợi nhuận trước thuế trên B02-DN so với dòng đầu tiên của B03-DN theo phương pháp gián tiếp	Bằng nhau
5	Số dư đầu kỳ trên B01-DN so với số dư cuối kỳ của báo cáo năm trước	Bằng nhau, trừ khi có điều chỉnh hồi tố được thuyết minh
6	Doanh thu trên B02-DN so với tổng bảng kê hóa đơn bán ra	Chênh lệch phải giải thích được
7	Số liệu thuyết minh so với số liệu trên các báo cáo chính	Bằng nhau
8	Hàng tồn kho trên B01-DN so với biên bản kiểm kê	Chênh lệch phải đã xử lý
9	Công nợ phải thu, phải trả so với biên bản đối chiếu với đối tác	Chênh lệch phải giải thích được

Phép kiểm tra số 2 và số 4 là hai phép hay phát hiện lỗi nhất. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là báo cáo dễ sai nhất trong bốn báo cáo, và hai ràng buộc này bắt được phần lớn lỗi.

Về cách đọc và diễn giải số liệu sau khi lập xong, xem bài phân tích báo cáo tài chính.

Thời hạn nộp báo cáo tài chính

Đối tượng	Loại báo cáo	Thời hạn
Doanh nghiệp ngoài nhà nước	Báo cáo năm	Chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính
Doanh nghiệp nhà nước	Báo cáo năm	Chậm nhất 90 ngày
Doanh nghiệp nhà nước	Báo cáo quý	Chậm nhất 30 ngày kể từ ngày kết thúc quý

Với doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch, hạn nộp báo cáo năm là ngày 31/3 năm sau.

Nơi nộp thường gồm cơ quan thuế quản lý trực tiếp, cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thống kê. Doanh nghiệp cần đối chiếu yêu cầu cụ thể theo loại hình và địa bàn.

Về xử phạt nộp chậm: quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán cần được đối chiếu theo văn bản đang có hiệu lực tại thời điểm áp dụng, vì các quy định xử phạt đã có nhiều lần sửa đổi.

Kỳ đầu áp dụng Thông tư 99

Phần này dành riêng cho báo cáo tài chính năm 2026, kỳ đầu tiên áp dụng chế độ mới.

Việc cần làm	Content
Chuyển đổi số dư đầu kỳ	Số dư cuối năm 2025 theo hệ thống tài khoản cũ chuyển sang hệ thống tài khoản mới
Rà các tài khoản bị bỏ hoặc đổi tên	Hệ thống tài khoản theo Thông tư 99 có 71 tài khoản cấp 1, ít hơn Thông tư 200 năm tài khoản
Đối chiếu mã số chỉ tiêu	Một số mã số trên báo cáo kết quả kinh doanh thay đổi
Trình bày lại số liệu so sánh	Cột số liệu năm trước trên báo cáo năm 2026
Cập nhật sổ tay kế toán	Ghi nhận biểu mẫu chứng từ và sổ kế toán mà doanh nghiệp tự thiết kế
Cập nhật phần mềm kế toán	Hệ thống tài khoản và biểu mẫu báo cáo theo chế độ mới

Việc dễ bị bỏ sót nhất là trình bày lại số liệu so sánh. Báo cáo năm 2026 có cột số liệu năm 2025 để so sánh. Số liệu đó lập theo chế độ cũ nên cần được đưa về cách trình bày của chế độ mới, kèm thuyết minh về việc chuyển đổi.

Sáu lỗi thường gặp

Lỗi	Hậu quả
Dùng hướng dẫn theo Thông tư 200 cho báo cáo năm 2026	Sai tên báo cáo và mã số chỉ tiêu
Nhầm chế độ áp dụng giữa báo cáo năm 2025 và năm 2026	Lập sai một trong hai kỳ
Ghi doanh thu mà thiếu giá vốn tương ứng	Lợi nhuận cao giả tạo
Không đối chiếu tiền cuối kỳ giữa B01-DN và B03-DN	Báo cáo lưu chuyển tiền tệ sai mà không phát hiện
Bỏ qua bút toán trích trước chi phí đã phát sinh chưa có hóa đơn	Chi phí ghi sai kỳ
Thuyết minh không khớp với số liệu trên báo cáo chính	Bị đặt câu hỏi khi kiểm tra

Lập báo cáo tài chính trên hệ thống

Hai việc tốn thời gian nhất khi lập báo cáo tài chính là đối chiếu giữa các phần hành và chuyển số liệu giữa bốn báo cáo.

Phân hệ tài chính kế toán của Arito hỗ trợ:

• Hệ thống tài khoản và biểu mẫu báo cáo theo Thông tư 99/2025 áp dụng từ 01/01/2026, và Thông tư 133/2016 cho doanh nghiệp nhỏ và vừa
• Bốn báo cáo lập tự động từ số liệu đã hạch toán, các ràng buộc giữa báo cáo được kiểm tra tự động
• Đối chiếu sổ chi tiết với sổ tổng hợp theo từng phần hành
• Bút toán cuối kỳ gồm khấu hao, phân bổ, đánh giá tỷ giá thực hiện theo lô
• Chuyển đổi số dư khi chuyển sang chế độ kế toán mới
• Báo cáo hợp nhất cho doanh nghiệp nhiều đơn vị thành viên
• Số liệu lấy trực tiếp từ bán hàng, mua hàng, kho nên không phải đối chiếu giữa các hệ thống

Đăng ký demo để chạy thử trên dữ liệu thật.

Câu hỏi thường gặp

Báo cáo tài chính gồm những báo cáo nào?

Bốn báo cáo: Báo cáo tình hình tài chính (B01-DN), Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (B02-DN), Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (B03-DN) và Bản thuyết minh báo cáo tài chính (B09-DN).

Báo cáo tài chính năm 2025 lập theo thông tư nào?

Theo chế độ cũ, tức Thông tư 200/2014 hoặc Thông tư 133/2016 tùy quy mô. Thông tư 99/2025 áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 01/01/2026, nên báo cáo năm 2025 dù nộp trong năm 2026 vẫn lập theo chế độ cũ.

Thông tư 99/2025 thay đổi gì so với Thông tư 200?

Đổi tên “Bảng cân đối kế toán” thành “Báo cáo tình hình tài chính”, bổ sung một số chỉ tiêu, thay đổi một số mã số, giảm còn 71 tài khoản cấp 1. Ngoài ra mở rộng phạm vi sang quản trị và kiểm soát nội bộ, đồng thời cho doanh nghiệp tự thiết kế biểu mẫu chứng từ nếu ghi nhận trong sổ tay kế toán.

Thời hạn nộp báo cáo tài chính là khi nào?

Chậm nhất 90 ngày kể từ ngày kết thúc năm tài chính. Với doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch, hạn là ngày 31/3 năm sau. Doanh nghiệp nhà nước có thêm báo cáo quý với hạn 30 ngày kể từ ngày kết thúc quý.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa có phải đổi sang Thông tư 99 không?

Không. Doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp tục áp dụng Thông tư 133/2016, chế độ này không thay đổi.

Làm sao kiểm tra báo cáo tài chính đã đúng chưa?

Thực hiện các phép đối chiếu chéo: tổng tài sản bằng tổng nguồn vốn, tiền cuối kỳ trên báo cáo tình hình tài chính bằng tiền cuối kỳ trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ, lợi nhuận trước thuế trên báo cáo kết quả kinh doanh bằng dòng đầu của báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo phương pháp gián tiếp, và số liệu thuyết minh khớp với báo cáo chính.

Báo cáo nào nên lập cuối cùng?

Bản thuyết minh báo cáo tài chính, vì nó diễn giải số liệu của ba báo cáo trước.

Kỳ đầu áp dụng Thông tư 99 cần chuẩn bị gì?

Chuyển đổi số dư đầu kỳ sang hệ thống tài khoản mới, rà các tài khoản bị bỏ hoặc đổi tên, trình bày lại số liệu so sánh của năm trước theo cách trình bày mới, cập nhật sổ tay kế toán và cập nhật phần mềm.

Tổng kết

Với kế toán đang làm việc trong năm 2026, việc đầu tiên là xác định đúng kỳ nào áp dụng chế độ nào. Báo cáo năm 2025 lập theo chế độ cũ dù nộp trong năm 2026. Báo cáo năm 2026 lập theo Thông tư 99/2025.

Hai thay đổi cần cập nhật ngay vào mẫu biểu và phần mềm: tên “Bảng cân đối kế toán” thành “Báo cáo tình hình tài chính”, và hệ thống tài khoản giảm còn 71 tài khoản cấp 1.

Một nghĩa vụ mới dễ bị bỏ sót: doanh nghiệp tự thiết kế biểu mẫu chứng từ hoặc sổ kế toán phải ghi nhận nội dung đó trong sổ tay kế toán của đơn vị.

Và việc có giá trị nhất trước khi nộp vẫn là chạy đủ checklist đối chiếu chéo, đặc biệt hai phép kiểm tra liên quan đến báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

Nội dung mang tính tham khảo. Doanh nghiệp cần đối chiếu Thông tư 99/2025, Thông tư 133/2016 và quy định về xử phạt đang có hiệu lực tại thời điểm áp dụng. Cần trao đổi về hệ thống kế toán, liên hệ với Arito.