IPO là gì? Điều kiện theo luật, quy trình và việc cần chuẩn bị trước

Quy trình IPO

Bản cáo bạch là tài liệu trung tâm của hồ sơ, trình bày thông tin về doanh nghiệp, tình hình tài chính, phương án sử dụng vốn và các yếu tố rủi ro. Nội dung bản cáo bạch phải nhất quán với báo cáo tài chính đã kiểm toán, và đây là chỗ những sai lệch trong hệ thống ghi chép bị phát hiện.

Lợi ích và rủi ro

Chi phí bị đánh giá thấp nhất là chi phí duy trì sau IPO, gồm bộ phận quan hệ nhà đầu tư, công bố thông tin định kỳ, kiểm toán và soát xét nhiều lần trong năm. Đây là chi phí thường xuyên, không phải chi phí một lần.

Hệ thống hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị IPO

Ba yêu cầu mà doanh nghiệp chuẩn bị IPO đều gặp: số liệu nhất quán giữa các kỳ, đóng sổ nhanh, và có dấu vết cho mọi giao dịch.

Arito ERP hỗ trợ:

• Tài chính kế toán theo Thông tư 99/2025 áp dụng từ 01/01/2026, hỗ trợ nhiều bộ sổ trên cùng dữ liệu gốc phục vụ chuyển đổi sang chuẩn mực quốc tế
• Rút ngắn chu kỳ đóng sổ, dữ liệu lấy trực tiếp từ bán hàng, mua hàng và kho nên không phải đối chiếu giữa các hệ thống
• Lưu vết mọi giao dịch và chỉnh sửa, phục vụ kiểm toán
• Phân quyền theo vai trò và ma trận hạn mức phê duyệt, là một phần của kiểm soát nội bộ
• Theo dõi giao dịch với bên liên quan tách riêng
• Báo cáo hợp nhất cho tập đoàn nhiều công ty con

Đăng ký demo để trao đổi về lộ trình chuẩn bị.

Câu hỏi thường gặp

IPO là gì?

IPO viết tắt của Initial Public Offering, nghĩa là chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Đây là lần đầu doanh nghiệp bán cổ phiếu cho công chúng đầu tư để huy động vốn.

IPO và niêm yết khác nhau thế nào?

IPO là việc chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng để huy động vốn. Niêm yết là đưa cổ phiếu lên sàn giao dịch để giao dịch. Đây là hai thủ tục khác nhau, thường thực hiện nối tiếp.

Điều kiện IPO là gì?

Theo Điều 15 Luật Chứng khoán 2019: vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên, 02 năm liên tục liền trước có lãi và không có lỗ lũy kế, phương án phát hành được Đại hội đồng cổ đông thông qua, tối thiểu 15% cổ phiếu có quyền biểu quyết bán cho ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn, cùng các điều kiện về cam kết của cổ đông lớn, tư vấn hồ sơ, cam kết niêm yết và tài khoản phong tỏa.

Vốn điều lệ tối thiểu để IPO là bao nhiêu?

Từ 30 tỷ đồng trở lên, tính theo giá trị ghi trên sổ kế toán tại thời điểm đăng ký chào bán. Luật 56/2024/QH15 bổ sung yêu cầu báo cáo về vốn điều lệ đã góp phải được kiểm toán bởi tổ chức kiểm toán độc lập.

Doanh nghiệp đang lỗ có IPO được không?

Không. Điều kiện yêu cầu 02 năm liên tục liền trước năm đăng ký chào bán phải có lãi, đồng thời không có lỗ lũy kế tính đến năm đăng ký. Doanh nghiệp còn lỗ lũy kế phải xử lý xong trước.

Chuẩn bị IPO mất bao lâu?

Riêng điều kiện hai năm liên tục có lãi đã không thể rút ngắn. Cộng thêm thời gian chuẩn hóa hệ thống, chuẩn bị hồ sơ và thủ tục, tổng thời gian thường từ 2 đến 3 năm kể từ khi bắt đầu chuẩn bị nghiêm túc.

Sau IPO doanh nghiệp phải làm gì?

Thực hiện nghĩa vụ công bố thông tin của công ty đại chúng, gồm báo cáo tài chính quý, báo cáo bán niên đã soát xét, báo cáo năm đã kiểm toán, công bố thông tin bất thường và báo cáo quản trị công ty.

Việc gì nên làm sớm nhất khi có ý định IPO?

Rà và xử lý lỗ lũy kế nếu có, và đảm bảo báo cáo tài chính được kiểm toán từ kỳ đầu tiên trong hai năm liền trước. Đồng thời chuẩn hóa hệ thống kế toán để kiểm toán viên không phải đưa ra ý kiến ngoại trừ.

Tổng kết

Điều kiện IPO tại Việt Nam được quy định bằng con số cụ thể tại Điều 15 Luật Chứng khoán 2019, không phải những yêu cầu chung chung về quy mô và uy tín.

Điều kiện quyết định lịch trình là hai năm liên tục có lãi và không có lỗ lũy kế. Không có cách nào rút ngắn, nên doanh nghiệp có ý định IPO phải đếm ngược từ đó.

Ba việc nên làm sớm, trước khi nghĩ đến hồ sơ:

Xử lý lỗ lũy kế nếu còn, vì đây là điều kiện bắt buộc và có thể mất nhiều năm.

Đảm bảo báo cáo tài chính được kiểm toán và không có ý kiến ngoại trừ. Nguyên nhân ngoại trừ thường bắt nguồn từ hệ thống ghi chép hằng ngày, không phải từ khâu lập báo cáo.

Rút ngắn chu kỳ đóng sổ. Sau khi thành công ty đại chúng còn phải công bố báo cáo quý, và doanh nghiệp mất 30 đến 45 ngày để ra báo cáo sẽ không đáp ứng được.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý hoặc tư vấn tài chính. Cần đối chiếu bản hợp nhất của Luật Chứng khoán sau sửa đổi tại Luật 56/2024/QH15 và Nghị định 155/2020 tại thời điểm chuẩn bị hồ sơ. Cần trao đổi về hệ thống kế toán phục vụ chuẩn bị IPO, liên hệ với Arito.